Strona główna - Przedawnienie roszczeń
Przedawnienie roszczeń
Przykład: „Alfa” Sp. z o.o. w dniu 23 stycznia 2004 r. dokonała sprzedaży na rzecz firmy „Eden” sp. j. z terminem zapłaty ceny do dnia 30 stycznia
2004 r. W związku z brakiem zapłaty firma „Alfa” Sp. z o.o. w dniu 5 lutego
2006 r. wystąpiła do sądu z pozwem o zapłatę. Dłużnik tj. firma „Eden” Sp. j. w postępowaniu przed sądem podniósł zarzut przedawnienia, który został
uwzględniony i skutkował oddaleniem powództwa. Gdyby jednak dłużnik nie
podniósł zarzutu przedawnienia, sąd zasądziłby dochodzoną przez wierzyciela
należność.
Z powyższego wynika zatem, że wskutek przedawnienia
roszczenie wierzyciela wprawdzie nie wygasa, ale nie będzie można go dochodzić
w drodze przymusu państwowego, o ile dłużnik podniesie zarzut przedawnienia.
Jeśli jednak dłużnik po upływie terminu przedawnienia dobrowolnie spełni świadczenie
to nie będzie mógł żądać jego zwrotu od wierzyciela powołując się na
przedawnienie roszczenia.
Terminy przedawnienia
Podstawowa zasada wskazująca terminy przedawnienia
wyrażona została na gruncie art. 118 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nią co do
zasady termin przedawnienia wynosi 10 lat, zaś dla roszczeń o świadczenia
okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata.
Pod pojęciem roszczeń o świadczenia okresowe rozumieć
należy świadczenia wynikające ze stosunku prawnego o charakterze ciągłym, które
dłużnik obowiązany jest spełniać w określonych odstępach czasu np. czynsz w umowie najmu, wynagrodzenie należne przechowawcy w umowie przechowania.
Z kolei pod pojęciem roszczeń związanych z działalności gospodarczą rozumieć należy wszelkie świadczenia, które należne są
podmiotowi prowadzącemu profesjonalną działalność gospodarczą. Nie ma więc tu
znaczenia, czy jest to osoba fizyczna bądź prawna, jak również czy roszczenie
adresowane jest wobec innego przedsiębiorcy czy też wobec konsumenta.
Od powyższej zasady dotyczącej terminów przedawnienia
istnienie wiele wyjątków wprowadzających inne terminy. Wskazać tutaj należy
przede wszystkim na:
1) termin przedawnienia wynoszący 2 lata - dla roszczeń
przedsiębiorcy z tytułu umowy sprzedaży, roszczeń rzemieślników z tytułu umowy
sprzedaży oraz roszczeń rolników z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych,
2) termin przedawnienia wynoszący jeden rok liczony od
dnia zwrotu rzeczy w umowie najmu – dla roszczeń wynajmującego przeciwko najemcy
o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia bądź pogorszenia rzeczy, jak również
roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot
nadpłaconego czynszu,
3) termin przedawnienia wynoszący 6 miesięcy liczony od
chwili gdy miał być wydany przedmiot pożyczki – dla roszczeń pożyczkobiorcy o wydanie przedmiotu pożyczki,
4) termin przedawnienia wynoszący 2 lata – dla roszczeń
wynikających ze stosunku rachunku bankowego (z wyłączeniem roszczeń o zwrot
wkładów oszczędnościowych),
5) termin przedawnienia wynoszący 2 lata – dla roszczeń z tytułu umowy zlecenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot
poniesionych wydatków przysługujące osobom, która stale lub w zakresie
działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju,
6) termin przedawnienia wynoszący trzy lata – dla
roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia,
7) termin przedawnienia wynoszący trzy lata liczony od
dnia ogłoszenia testamentu – dla roszczeń uprawnionych z tytułu zachowku,
8) termin przedawnienia wynoszący lat 10 – dla roszczeń
stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, sądu polubownego oraz roszczeń
stwierdzonych ugodą zawartą przed sądem lub sądem polubownym
Jak
przerwać bieg przedawnienia?
Celem każdego wierzyciela jest skuteczne odzyskanie
przysługującej mu należności. W jego interesie jest więc, aby możliwie szybko
podjąć działania windykacyjne oraz nie dopuścić w ten sposób do przedawnienia
roszczenia. Gdy jednak termin przedawnienia nieuchronnie się zbliża to warto w takiej sytuacji dokonać przerwania biegu przedawnienia.
Przepisy przewidują dwie kategorie zdarzeń
powodujących przerwanie przedawnienia:
1) każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym
do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed
sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia
albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
2) uznanie roszczenia przez dłużnika
Z powyższego wynika, że najprostszą, a zarazem najtańszą metodą przerwania biegu jest uznanie długu przez dłużnika, co może nastąpić w różnej postaci. Co do „sądowych” sposobów przerwania przedawnienia – zauważyć należy, że samo wniesienie do sądu pozwu o zapłatę, od którego nie uiszczono wpisu sądowego, co skutkowało jego odrzuceniem przez sąd z powodu braków formalnych, nie spowoduje przerwania biegu przedawnienia. Uiszczenie opłaty sądowej od pozwu może przekraczać możliwości finansowe wierzyciela, dlatego też alternatywnym i często tańszym rozwiązaniem jest złożenie do sądu wniosku o zawezwanie dłużnika do próby ugodowej tj. do zawarcia ugody (opłata sądowa wynosi w takim przypadku 40 złotych. Nie ma znaczenia dla przerwania biegu przedawnienia, czy nasz dłużnik stawi się na posiedzenie sądu w sprawie ugody, jak również to czy dojdzie do zawarcia ugody.



