Profesjonalne dochodzenie roszczeń

Przedawnienie roszczeń

Instytucja przedawnienia polega na tym, iż dłużnik wskutek upływu określonego w przepisach terminu może uchylić się od obowiązku zaspokojenia wierzyciela. Charakterystyczne dla przedawnienia jest to, że sąd rozpoznający daną sprawę nie bierze pod uwagę przedawnienia z urzędu, lecz uwzględnia je dopiero wówczas, gdy zarzut przedawnienia podniesie sam dłużnik

 

Przykład:      „Alfa” Sp. z o.o. w dniu 23 stycznia 2004 r. dokonała sprzedaży na rzecz firmy „Eden” sp. j.  z terminem zapłaty ceny do dnia 30 stycznia 2004 r. W związku z brakiem zapłaty firma „Alfa” Sp. z o.o. w dniu 5 lutego 2006 r. wystąpiła do sądu z pozwem o zapłatę. Dłużnik tj. firma „Eden” Sp. j. w postępowaniu przed sądem podniósł zarzut przedawnienia, który został uwzględniony i skutkował oddaleniem powództwa. Gdyby jednak dłużnik nie podniósł zarzutu przedawnienia, sąd zasądziłby dochodzoną przez wierzyciela należność.

 
Z powyższego wynika zatem, że wskutek przedawnienia roszczenie wierzyciela wprawdzie nie wygasa, ale nie będzie można go dochodzić w drodze przymusu państwowego, o ile dłużnik podniesie zarzut przedawnienia. Jeśli jednak dłużnik po upływie terminu przedawnienia dobrowolnie spełni świadczenie to nie będzie mógł żądać jego zwrotu od wierzyciela powołując się na przedawnienie roszczenia.

 

Terminy przedawnienia

 
Podstawowa zasada wskazująca terminy przedawnienia wyrażona została na gruncie art. 118 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nią co do zasady termin przedawnienia wynosi 10 lat, zaś dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata.


Pod pojęciem roszczeń o świadczenia okresowe rozumieć należy świadczenia wynikające ze stosunku prawnego o charakterze ciągłym, które dłużnik obowiązany jest spełniać w określonych odstępach czasu np. czynsz w umowie najmu, wynagrodzenie należne przechowawcy w umowie przechowania.


Z kolei pod pojęciem roszczeń związanych z działalności gospodarczą rozumieć należy wszelkie świadczenia, które należne są podmiotowi prowadzącemu profesjonalną działalność gospodarczą. Nie ma więc tu znaczenia, czy jest to osoba fizyczna bądź prawna, jak również czy roszczenie adresowane jest wobec innego przedsiębiorcy czy też wobec konsumenta.


Od powyższej zasady dotyczącej terminów przedawnienia istnienie wiele wyjątków wprowadzających inne terminy. Wskazać tutaj należy przede wszystkim na:

1)      termin przedawnienia wynoszący 2 lata - dla roszczeń przedsiębiorcy z tytułu umowy sprzedaży, roszczeń rzemieślników z tytułu umowy sprzedaży oraz roszczeń rolników z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych,

2)      termin przedawnienia wynoszący jeden rok liczony od dnia zwrotu rzeczy w umowie najmu – dla roszczeń wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia bądź pogorszenia rzeczy, jak również roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu,

3)      termin przedawnienia wynoszący 6 miesięcy liczony od chwili gdy miał być wydany przedmiot pożyczki – dla roszczeń pożyczkobiorcy o wydanie przedmiotu pożyczki,

4)      termin przedawnienia wynoszący 2 lata – dla roszczeń wynikających ze stosunku rachunku bankowego (z wyłączeniem roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych),

5)      termin przedawnienia wynoszący 2 lata – dla roszczeń z tytułu umowy zlecenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, która stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju,

6)      termin przedawnienia wynoszący trzy lata – dla roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia,

7)      termin przedawnienia wynoszący trzy lata liczony od dnia ogłoszenia testamentu – dla roszczeń uprawnionych z tytułu zachowku,

8)      termin przedawnienia wynoszący lat 10 – dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu, sądu polubownego oraz roszczeń stwierdzonych ugodą zawartą przed sądem lub sądem polubownym

 

        Jak przerwać bieg przedawnienia?

 
Celem każdego wierzyciela jest skuteczne odzyskanie przysługującej mu należności. W jego interesie jest więc, aby możliwie szybko podjąć działania windykacyjne oraz nie dopuścić w ten sposób do przedawnienia roszczenia. Gdy jednak termin przedawnienia nieuchronnie się zbliża to warto w takiej sytuacji dokonać przerwania biegu przedawnienia. Przerwanie biegu przedawnienia wywiera niezwykle korzystny dla wierzyciela skutek, bowiem wówczas przedawnienie biegnie na nowo.

 

Przepisy przewidują dwie kategorie zdarzeń powodujących przerwanie przedawnienia:

1)      każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2)      uznanie roszczenia przez dłużnika


Z powyższego wynika, że najprostszą, a zarazem najtańszą metodą przerwania biegu jest uznanie długu przez dłużnika, co może nastąpić w różnej postaci.
Co do „sądowych” sposobów przerwania przedawnienia – zauważyć należy, że samo wniesienie do sądu pozwu o zapłatę, od którego nie uiszczono wpisu sądowego, co skutkowało jego odrzuceniem przez sąd z powodu braków formalnych, nie spowoduje przerwania biegu przedawnienia. Uiszczenie opłaty sądowej od pozwu może przekraczać możliwości finansowe wierzyciela, dlatego też alternatywnym i często tańszym rozwiązaniem jest złożenie do sądu wniosku o zawezwanie dłużnika do próby ugodowej tj. do zawarcia ugody (opłata sądowa wynosi w takim przypadku 40 złotych. Nie ma znaczenia dla przerwania biegu przedawnienia, czy nasz dłużnik stawi się na posiedzenie sądu w sprawie ugody, jak również to czy dojdzie do zawarcia ugody.