Profesjonalne dochodzenie roszczeń

Odpowiedzialność sprzedawcy

W obecnym porządku prawnym w Polsce odpowiedzialność sprzedającego z tytułu wad, jakimi może być dotknięty przedmiot sprzedaży regulowana jest w dwóch aktach prawnych:

1) Kodeks cywilny,

2) Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego


Do końca 2002 r. kwestię odpowiedzialności sprzedającego regulował jeden akt prawny, którym był Kodeks cywilny. Rozdzielenie odpowiedzialności sprzedającego na dwa akty prawne zostało podyktowane głównie potrzebą zapewnienia skuteczniejszej ochrony konsumentów, czyli takich osób, które nabywają rzecz w celu nie związanym z działalnością gospodarczą. Ustawę o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego stosuje się do sprzedaży dokonywanej przez przedsiębiorcę, czyli osobę prowadzącą działalność gospodarczą na rzecz osoby fizycznej, która nabywa daną rzecz w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą. Kupującego w tym przypadku możemy nazwać umownie konsumentem. Zaś sprzedającego przedsiębiorcą. Istotne jest również, że przepisy tej ustawy będą mieć zastosowanie, o ile sprzedającym jest przedsiębiorca, ale musi on dokonywać sprzedaży w ramach działalności swojego przedsiębiorstwa. Zatem gdyby sprzedający był przedsiębiorcą, ale daną rzecz sprzedawał poza zakresem swojego przedsiębiorstwa (np. swój prywatny samochód) to nie będą mieć zastosowanie przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego.


W pozostałych przypadkach zastosowanie mieć będą przepisy Kodeksu cywilnego w art. 556 do 576. Dotyczy to zatem w szczególności następujących sytuacji:


1) gdy w umowie sprzedaży po stronie kupującego i sprzedającego występują przedsiębiorcy działający w ramach swoich przedsiębiorstw,

2) gdy w umowie sprzedaży po stronie kupującego i sprzedającego występują konsumenci,

3) gdy sprzedającym jest konsument,

4) gdy sprzedającym jest przedsiębiorca, ale nie dokonujący sprzedaży w zakresie swojego przedsiębiorstwa,

5) gdy kupującym jest osoba fizyczna, która rzecz nabywa w celu związanym z działalnością zawodową lub gospodarczą


Ustalenie tego, jakie przepisy należy stosować do odpowiedzialności za wady rzecz objętej przedmiotem sprzedaży, opiera się przede wszystkim na kryterium podmiotowym. A zatem konieczne jest każdorazowo w odniesieniu do każdej transakcji stwierdzenie, kto uczestniczył w umowie sprzedaży. Kryterium podmiotowe nie jest jednakże jedyną wskazówką pozwalającą ustalić podstawy prawne odpowiedzialności sprzedającego za wady rzeczy. Istnieje również kryterium przedmiotowe, w świetle którego należy zawsze ustalić, co stanowiło przedmiot sprzedaży. Ustawę o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego należy bowiem stosować tylko do rzeczy ruchomych. A zatem gdy przedmiotem sprzedaży będzie nieruchomość, zastosowanie mieć będą już przepisy Kodeksu cywilnego.


Ponadto ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego nie stosuje się do:

1) sprzedaży energii elektrycznej, jak również do gazu i wody, chyba że są sprzedawane w ograniczonej ilości lub w określonej objętości,

2) sprzedaży egzekucyjnej oraz sprzedaży dokonywanej w postępowaniu upadłościowym albo innym postępowaniu sądowym.


Nie ma natomiast żadnego znaczenia, czy rzecz objęta przedmiotem sprzedaży jest rzeczą nową czy używaną. Podsumowując, ustalenie reżimu odpowiedzialności sprzedającego powinno być rozpatrywane w sposób indywidualny na tle danego przypadku  umowy sprzedaży. Należy zawsze stwierdzić, kto bierze udział w umowie sprzedaży (przedsiębiorca, konsument) oraz jaka rzecz (bądź prawo) jest objęta przedmiotem sprzedaży. Ustalenie podstaw prawnych odpowiedzialności sprzedającego ma poważne konsekwencje, ponieważ przepisy kodeksu cywilnego oraz przepisy ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego przewidują odmienne uprawnienia, z których może korzystać kupujący, jak również odmienne są terminy zastrzeżone dla uprawnień kupującego.


Podstawa Prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm.)